Author Archives: Antoine Bettens

Sacramentsprocessie-Klàèjnkèermès-Sakremeensprosessie

De uûste van de drèj kèermèsse in Kan ès “Klàèjnkèermès”. Ze ès verboonde on het kèerkelek fees de sakremeensprosessie en hèèt altiêd plaots veertien daog nao Peenkste. Dit jaor ès dat 7 juûnie. Den daotem hèèt te maoke mèt het fees van het hèjlig sakremeent dat Pàojs Urbanus in de 13e iêw eenstèlde op den twidden donderdig nao Peenkste. De zoondig dèè dao-op volleg gèet de prosessie oêt (prosessiezoondig) en dat weud in het däorep geviêrd. Op väöl plaotse, veuraal

Versjöjvinge in het Kanners (2)

Versjöjvinge (2) Äöf : in klàèjne sjèjfkes gesnoje appele dèj te druge wode gehange ater of nèève de kachel . Vgl. Ooft : fruit, gedroogde appelen (Van Dale).   Höjf – höjve – in aander Limb. diejalekte: huuf, uif, huub : knikker, teelbal < Wa hîfè (notendop) < Duits: Hiefe rozenbottel (J.Leenen: Luikse afkomst van de Limburgse knikker of “huuf” De huuf< ohd. Hüba, verwant aan heuvel Duits: Haube.( Limb. Etym. Wo: F. Debrabandere). Basisbetekenis gekromd (Limb. Etym. Wo: H.

De Neutebàom van Frans van Leen

De Neutebàom van Frans van Leen Aste in Kan euver de neutebàom kals deenke nog väöl Kannernèère on Frans van Leen (Frans Nicolaes) want dèè hèèt – zoe hèbbe v’r oêts z’n zuster Liêzebèt hure vertèllen – e neuteböjmke geplaant wèj ‘r z’n kemunie hèèt gedoon. Iech wèt niemie of het z’n uûste of z’n plechtige kemunie wór. Frans ès in 1905 gebore. ‘r Hèèt dus ofwaol in 1912 of in 1917 e böjmke geplaant wat douw zeker al e

Versjöjvinge in het Kanners.

Dialecten zijn levende talen en ondergaan dus ook veranderingen. Die kunnen van verschillende aard zijn: woordenschat, woordbetekenis, klank, grammatica… Veranderen behoort tot de normale evolutie van een taal omdat die veranderingen voortvloeien uit veranderingen in onze maatschappij. De Zuidoost-Limburgse dialecten vertonen vaak veel overeenkomsten, toch heeft elk dialect zijn identiteit. Die eigenheid van elk dialect dreigt weliswaar stilaan onder invloed van het A.N. en/of van andere dialecten sterk achteruit te gaan. Dat is in Kanne al een paar jaren geleden

Kèermèsse in Kan

Kèermèsse in Kan. In Kan weud drèj kiêr in het jaor kèermès geviêrd: Klàèjnkèermes, Groête Kèermès en Naokèermès. De uûste, “Klàèjnkèermès”, hèèt plaots op Sakremeensdaog en dat ès altiêd veertien daog nao Peenkste. Dit jaor wór dat 22 juûnie. Euver dèè kèermès get miê vollegend jaor op de gepasten tiêd. De Groête Kèèrmès viêre ze in Kan in oktober. As v’r e Kanners gezègde maoge geläove ès dat laot in het jaor. “Kan en Blaor zîên de lèste kèermèsse van

Lèèsplàènkske 4

Veerde lèèsplàènkske In dit vierde leesplankje visualiseren we de tweeklanken. Tweeklanken zijn een combinatie van een klinker (kort of lang) en medeklinker ( halfklinker) j of w. Het Kanners telt meer tweeklanken dan het AN. omdat het meer klinkers heeft. In onderstaand overzicht geven we telkens voor de tweeklank een eerste woord dat op het leesplankje wordt uitgebeeld gevolgd door een of twee andere Kanners woorden met deze tweeklank en hun vertaling in het Nederlands. Overzicht Tweeklanken met j –

Derde lèèsplàènkske

In het eerste leesplankje hebben we kennis gemaakt met een eerste reeks Kannerse lange klinkers: àè – èè – èe – ao – ào – äö – äo. In het tweede werden de korte klinkers gevisualiseerd. In dit derde leesplankje doen we dat voor de andere Kannerse lange klinkers: a, a – ee, e – oo, o – uû, u – iê – oê – eu. Voor de lange klinkers aa,a – ee, e – oo ,o geldt de Nederlandse

Asgoonsdig

  De vastentiêd ès seens goonsdig (asgoonsdig) begós. Tot op vastelaovend (den aovend veur de vaste) maog, wèè dat wèlt, nog vàolop plezeer maoke. Vastelaovend  ès àoch de naom gewode vur de hille karnevalviêring. Hil get löj (meh zeker wiêniger as vreuger) begènnen hunne vastentiêd mèt het hole van het assekröjske tèjdens ‘nen deens in de kèerek of in de kepel. Dat gebeurt noê nog bekaans op dezellefde meneer as vreuger. Op e sjeutelke loêge de asse van de verbrande

Twidde lèèsplàènkske

In dit tweede leesplankje wordt de schrijfwijze van de korte Kannerse klinkers a, e, è, i, ie, o, ó, ö, oe, u, uu voorgesteld. Zoals in het Nederlands worden ook in het Kanners de medeklinkers na de korte a, e, i, o, u verdubbeld (in de verbuiging of in de vervoeging) als na deze medeklinkers nog een onbeklemtoonde lettergreep volgt. Die verdubbelingsregel van de Nederlandse spelling wordt ook na de korte Kannerse klinkers è, ó en ö toegepast. N.B. De

Allemerrèjje

Allemerrèjje:   Betèekenis: herhaaldelijk, om de haverklap ‘r hèèt allemerrèjje get on de haand.   In oze zeuktoch noh het sjónste Kanners wood in 2011 kreeg allemerrèjje mèt 22 stömme, ’n plaots bie de twèntig sjón wäörd boê-oêt, in de èjndfaze , vur ’t sjónste Kanners wood mós gekoze weude . Het behuûrde oêtèjndelek toch neet bie de drèj sjónste.   Boê keump dat wood èegelek vandan? De vraog ès miech al e paor kirre gestèld. Iech hèb zoonder sukses

Kanners lèèsplàènkske.

Het Kanners dialect heeft een plaats gekregen op de website Heemkunde Kanne.  Hiervoor werd gekozen voor de benaming “V’r kalle Kanners”,  de titel waaronder in elk heemkundeboekje  sinds 2001  een bijdrage “Kannerse Spreekwoorden, uitdrukkingen, gezegden, beschimpingen” verschijnt. De website geeft ons nu de gelegenheid ook andere verschijnselen van onze dorpstaal te belichten en met de lezers te bespreken:  evolutie van het Kanners, etymologische betekenis, spraakkundige kenmerken, verdwenen en verouderde  woorden, oude of nieuwe liederen en gedichten in het Kanners enz.

« Older Entries Recent Entries »